Hulpmiddelen
Tijdlijn voorlopige hechtenis
Wanneer beslist de raadkamer, hoe lang geldt elke beslissing en binnen welke termijn kan hoger beroep? Stap voor stap, ook voor het Europees aanhoudingsbevel.
Is een familielid of een vriend aangehouden? Deze tijdlijn toont wat de wet voorziet: wie beslist, binnen welke termijn en wat daarna volgt.
De tijdlijn rekent geen datums uit. De dag van een zitting hangt af van de datum van de vorige beslissing en van een eventueel uitstel. Vraag de precieze datums aan de advocaat van de aangehouden persoon.
Wordt de verdachte verhoord? Lees welke rechten hij heeft bij een verhoor.
Kies de procedure
Voorlopige hechtenis in een Belgisch onderzoek
Voorlopige hechtenis is vrijheidsberoving tijdens het gerechtelijk onderzoek, voor een rechter over de schuld heeft geoordeeld. De verdachte geldt als onschuldig. Daarom controleert een rechter de hechtenis op vaste momenten.
Tijdens het gerechtelijk onderzoek
Maximaal 48 uur
Arrestatie
Wie beslist: Politie en procureur des Konings
Een verdachte mag maximaal 48 uur van zijn vrijheid worden beroofd zonder beslissing van een rechter. De termijn begint op het moment dat hij niet meer vrij kan gaan en staan waar hij wil. Gedurende die periode zit hij opgesloten in een politiecel.
Binnen die 48 uur komt hij vrij, of wordt hij voor de onderzoeksrechter gebracht.
Hij heeft recht op een vertrouwelijk overleg met een advocaat voor het verhoor en op bijstand van een advocaat tijdens het verhoor. Vrij verkeer met zijn advocaat is er in die periode niet: hij kan zijn advocaat dus niet op elk moment spreken. Hij mag wel een vertrouwenspersoon laten inlichten over zijn aanhouding.
Grondslag: Art. 12 Grondwet; art. 1 en 2 Wet voorlopige hechtenis
Binnen 48 uur
De onderzoeksrechter beslist
Wie beslist: Onderzoeksrechter
De onderzoeksrechter hoort de verdachte, in aanwezigheid van zijn advocaat. Daarna beslist hij: vrijlaten, vrijlaten onder voorwaarden of tegen een borgsom, of een bevel tot aanhouding.
Een bevel tot aanhouding kan alleen als het volstrekt noodzakelijk is voor de openbare veiligheid en als er ernstige aanwijzingen van schuld zijn. Daarnaast moet er een ernstig risico zijn dat de verdachte, als hij vrij blijft, nieuwe misdrijven pleegt, vlucht, bewijsmateriaal laat verdwijnen of zich met anderen in verbinding stelt om de waarheid te verdoezelen (collusie). Het bevel wordt uitgevoerd in de gevangenis of thuis onder elektronisch toezicht.
Het bevel moet binnen 48 uur na de arrestatie aan de verdachte worden betekend. Het geldt maximaal 5 dagen.
Grondslag: Art. 16, 18, 21 en 35 Wet voorlopige hechtenis
Binnen 5 dagen
Eerste raadkamer
Wie beslist: Raadkamer
Binnen 5 dagen na de uitvoering van het bevel tot aanhouding beslist de raadkamer of de hechtenis blijft duren. Ze gaat na of het bevel regelmatig is, of er ernstige aanwijzingen van schuld zijn en of de hechtenis nog nodig is. Ze kan ook kiezen voor elektronisch toezicht, of de verdachte vrijlaten, eventueel onder voorwaarden of tegen betaling van een borgsom.
De verdachte en zijn advocaat worden minstens 24 uur vooraf verwittigd. Het strafdossier van het gerechtelijk onderzoek ligt de laatste werkdag voor de zitting ter inzage. De zitting verloopt achter gesloten deuren: familie kan er niet bij zijn.
Blijft de hechtenis duren, dan geldt die beslissing 1 maand.
Grondslag: Art. 21 en 23 Wet voorlopige hechtenis
Telkens 1 maand
Tweede en derde beslissing
Wie beslist: Raadkamer
Voor de maand voorbij is, beslist de raadkamer opnieuw of de hechtenis nog nodig is. Ook de tweede en de derde beslissing gelden telkens 1 maand.
Vanaf nu ligt het strafdossier van het gerechtelijk onderzoek 2 dagen voor elke zitting ter inzage.
Grondslag: Art. 21, § 6 en art. 22 Wet voorlopige hechtenis
Telkens 2 maanden
Vierde beslissing en volgende
Wie beslist: Raadkamer
Vanaf de vierde beslissing geldt elke handhaving 2 maanden. Zo gaat het verder zolang het onderzoek loopt en de hechtenis niet is beëindigd.
De wet legt geen maximumduur op. De verdachte heeft wel het recht om binnen een redelijke termijn te worden berecht of intussen te worden vrijgelaten.
Grondslag: Art. 22 Wet voorlopige hechtenis; art. 5.3 EVRM
Einde van het onderzoek
Regeling van de rechtspleging
Wie beslist: Raadkamer
Is het onderzoek afgerond, dan beslist de raadkamer of de zaak naar de rechtbank gaat. Verwijst ze de verdachte naar de rechtbank, dan beslist ze in een aparte beschikking wat er met de hechtenis gebeurt: hij komt vrij, hij komt vrij onder voorwaarden, hij blijft aangehouden of hij blijft onder elektronisch toezicht.
Komt de verdachte door die beschikking vrij, dan kan de procureur des Konings binnen 24 uur hoger beroep instellen. Tot die termijn voorbij is, blijft de verdachte aangehouden.
Grondslag: Art. 26 Wet voorlopige hechtenis
Hoger beroep en cassatie
Tegen elke beslissing van de raadkamer over de hechtenis kan beroep worden ingesteld.
Binnen 24 uur
Hoger beroep
De verdachte kan beroep instellen binnen 24 uur, te rekenen vanaf de dag waarop de beschikking hem is betekend. Dat gebeurt op de griffie of via de directeur van de gevangenis. Ook het openbaar ministerie kan beroep instellen; de verdachte blijft dan aangehouden tot de beslissing in beroep, ook als de raadkamer hem vrijliet.
Binnen 15 dagen
Kamer van inbeschuldigingstelling
Het hof van beroep beslist binnen 15 dagen na het beroep. Zaterdagen, zondagen en feestdagen tellen mee. Is er binnen die termijn geen beslissing, dan komt de verdachte vrij. Blijft de hechtenis duren, dan geldt het arrest 1 maand als het beroep tegen de eerste, tweede of derde beschikking was gericht, en 2 maanden bij een latere beschikking.
Binnen 24 uur
Cassatieberoep
Tegen het arrest dat de hechtenis handhaaft, kan de verdachte cassatieberoep instellen binnen 24 uur na de betekening. Het Hof van Cassatie beslist binnen 15 dagen; zo niet, dan komt de verdachte vrij.
Vraagt de verdachte of zijn advocaat uitstel, dan worden deze termijnen verlengd met de duur van dat uitstel.
Grondslag: Art. 30, 31 en 32 Wet voorlopige hechtenis; Cass. 16 februari 2000, P.00.0226.F
Na het onderzoek: proces, verzet en hoger beroep
Verzoekschrift: binnen 5 dagen
Aangehouden in afwachting van het proces
Wie beslist: Rechtbank waar de zaak hangt
Ook na het onderzoek kan de hechtenis blijven duren. Beslist de raadkamer bij de verwijzing dat de verdachte aangehouden blijft, dan loopt de hechtenis door tot het vonnis. Er is geen controle meer om de 1 of 2 maanden, en tegen die beslissing kan de verdachte geen beroep instellen.
Het initiatief ligt nu bij de beklaagde: hij kan zijn voorlopige invrijheidstelling vragen met een verzoekschrift aan de rechtbank waar zijn zaak hangt. De rechtbank beslist binnen 5 dagen; gebeurt dat niet, dan komt hij vrij. Ze kan hem vrijlaten onder voorwaarden of tegen een borgsom. Die voorwaarden gelden tot de einduitspraak.
Tegen de beslissing over het verzoekschrift kan binnen 24 uur hoger beroep worden ingesteld, tenzij de beklaagde aangehouden is in graad van beroep: dan is geen beroep meer mogelijk. Wordt het verzoek afgewezen, dan kan pas 1 maand later een nieuw verzoekschrift worden ingediend.
Wie al vrij was onder voorwaarden: de raadkamer beslist bij de verwijzing of die voorwaarden blijven gelden tot de einduitspraak. De rechtbank kan ze daarna wijzigen of opheffen, maar geen nieuwe opleggen.
Grondslag: Art. 26, 27, 30, 35 en 36 Wet voorlopige hechtenis; Cass. 23 april 2024, P.24.0513.N
Bij de uitspraak
Het vonnis
Wie beslist: Rechtbank
Bij de uitspraak komt een aangehouden beklaagde onmiddellijk vrij, onder meer als hij wordt vrijgesproken, of als hij een straf met uitstel, een werkstraf, een probatiestraf, een straf onder elektronisch toezicht, alleen een geldboete of opschorting krijgt.
Hij komt ook vrij bij een gevangenisstraf zonder uitstel van minder dan 3 jaar (minder dan 1 jaar voor terroristische misdrijven en een aantal seksuele misdrijven). Dat is anders als de rechtbank na een apart debat vaststelt dat hij geen hoofdverblijfplaats heeft: dan blijft hij aangehouden, tenzij er geen risico is dat hij zich aan de straf onttrekt.
Bij een zwaardere gevangenisstraf zonder uitstel blijft hij aangehouden, ook als hij hoger beroep instelt. Hij komt vrij zodra de hechtenis even lang heeft geduurd als de straf.
Wie vrij voor de rechtbank verschijnt, kan bij de uitspraak onmiddellijk worden aangehouden. Dat kan op vordering van het openbaar ministerie bij een gevangenisstraf zonder uitstel van 3 jaar of meer (1 jaar of meer voor de genoemde misdrijven), als te vrezen is dat hij zich aan de straf onttrekt of nieuwe misdrijven pleegt.
Grondslag: Art. 33 Wet voorlopige hechtenis
Verzet: binnen 15 dagen
Veroordeeld bij verstek: verzet
Wie beslist: Rechtbank die het verstekvonnis uitsprak
Wie niet op zijn proces verscheen en zich niet liet vertegenwoordigen, is bij verstek veroordeeld. Ook dan kan iemand worden opgesloten: door een bevel tot onmiddellijke aanhouding, of doordat het verstekvonnis wordt uitgevoerd.
Tegen een verstekvonnis kan verzet worden aangetekend binnen 15 dagen na de betekening. Is het vonnis niet aan de veroordeelde in persoon betekend, dan lopen de 15 dagen vanaf de dag waarop hij van de betekening kennis kreeg. Kreeg hij er kennis van door een Europees aanhoudingsbevel of een uitleveringsverzoek, dan heeft hij 15 dagen vanaf zijn overlevering of zijn vrijlating in het buitenland.
Wie aangehouden is en verzet aantekent, kan zijn voorlopige invrijheidstelling vragen met een verzoekschrift. De zaak komt dan sneller opnieuw voor de rechtbank: op de eerste zitting na 3 dagen in plaats van na 15 dagen.
Door een ontvankelijk verzet wordt de veroordeling voor niet bestaande gehouden en wordt de zaak opnieuw behandeld. Tegen het nieuwe vonnis kan nog hoger beroep worden ingesteld.
Grondslag: Art. 187 Wetboek van Strafvordering; art. 27, § 2 Wet voorlopige hechtenis
Binnen 30 dagen
Hoger beroep tegen het vonnis
Wie beslist: Rechter in hoger beroep
Tegen het vonnis kan hoger beroep worden ingesteld binnen 30 dagen na de uitspraak. Bij een verstekvonnis lopen de 30 dagen vanaf de betekening. Wie aangehouden is, kan zijn verklaring van hoger beroep afleggen bij de directeur van de gevangenis.
Blijft de beklaagde aangehouden, dan kan hij tijdens de procedure in beroep zijn voorlopige invrijheidstelling vragen aan de rechter in hoger beroep. Ook over dat verzoekschrift wordt binnen 5 dagen beslist. Tegen die beslissing is geen beroep meer mogelijk.
Hoger beroep schorst een bevel tot onmiddellijke aanhouding niet: wie zo is aangehouden, blijft in de gevangenis tot hij wordt vrijgelaten of tot de uitspraak in beroep.
Grondslag: Art. 203 Wetboek van Strafvordering; art. 27 en 33 Wet voorlopige hechtenis
Elektronisch toezicht, vrijheid onder voorwaarden en borgsom
Drie alternatieven voor de gevangenis. Het toezicht van de raadkamer verschilt.
Vaste controle door de raadkamer
Elektronisch toezicht (ET)
Elektronisch toezicht is een manier om de voorlopige hechtenis uit te voeren. De verdachte verblijft op een vast adres, dat hij alleen mag verlaten voor toegestane verplaatsingen. De hechtenis loopt dus door en de raadkamer blijft ze op de vaste momenten controleren: binnen 5 dagen, daarna telkens na 1 maand en vanaf de vierde beslissing om de 2 maanden. De onderzoeksrechter kan het elektronisch toezicht omzetten in hechtenis in de gevangenis, bijvoorbeeld als de verdachte de regels niet naleeft. Het omgekeerde kan ook.
Grondslag: Art. 16, § 1, 22 en 24bis Wet voorlopige hechtenis
Telkens maximaal 3 maanden
Vrijheid onder voorwaarden (VOV)
De verdachte is vrij, maar moet voorwaarden naleven, bijvoorbeeld een verbod of een begeleiding. Er is geen vaste controle door de raadkamer. De onderzoeksrechter legt de voorwaarden op voor maximaal 3 maanden en kan ze telkens met maximaal 3 maanden verlengen; verlengt hij ze niet op tijd, dan vervallen ze. De verdachte kan de raadkamer vragen om de voorwaarden op te heffen of te wijzigen: zij beslist binnen 5 dagen. Leeft hij de voorwaarden niet na, dan kan de onderzoeksrechter een bevel tot aanhouding verlenen.
Grondslag: Art. 35, 36 en 38 Wet voorlopige hechtenis
Vooraf en volledig betaald
Borgsom
De rechter kan de vrijlating afhankelijk maken van de voorafgaande en volledige betaling van een borgsom; hij bepaalt het bedrag. Het geld wordt gestort bij de Deposito- en Consignatiekas, en pas op vertoon van het ontvangstbewijs komt de verdachte vrij. De onderzoeksrechter, de raadkamer en de rechtbank kunnen een borgsom vragen, ook samen met voorwaarden. De borgsom wordt teruggegeven als de verdachte bij alle proceshandelingen en bij de uitvoering van het vonnis verschenen is, en ook bij buitenvervolgingstelling, vrijspraak of voorwaardelijke veroordeling. Blijft hij zonder wettige reden weg, dan vervalt de borgsom aan de Staat.
Grondslag: Art. 35, § 4 en § 5 Wet voorlopige hechtenis
Tijdens de hechtenis
- De onderzoeksrechter kan het bevel tot aanhouding op elk moment opheffen.
- De verdachte mag vrij overleggen met zijn advocaat.
Grondslag: Art. 16, 20 en 25 Wet voorlopige hechtenis
Hoe worden de termijnen geteld?
- Een maand loopt tot en met dezelfde dag van de volgende maand: een beschikking van 3 januari geldt tot en met 3 februari.
- De 5 dagen van het bevel tot aanhouding beginnen de dag na de uitvoering ervan: het bevel geldt tot en met de vijfde dag.
- Beslist de raadkamer vroeger dan de laatste dag, dan begint de volgende termijn op de dag van die beslissing.
Grondslag: Art. 21 Wet voorlopige hechtenis; Cass. 28 februari 2023, P.23.0254.N
Bronnen
- Wet van 20 juli 1990 betreffende de voorlopige hechtenis (Justel)
- Wet van 19 december 2003 betreffende het Europees aanhoudingsbevel (Justel)
- Wetboek van Strafvordering, boek II, titel I (verzet en hoger beroep) (Justel)
- Kaderbesluit 2002/584/JBZ betreffende het Europees aanhoudingsbevel (EUR-Lex)
- Hof van Cassatie, 28 februari 2023, P.23.0254.N (berekening van de maand) (Juportal)
- Verklaring van rechten bij een Europees aanhoudingsbevel (FOD Justitie)
Deze tijdlijn is algemene informatie en geen advies in een concreet dossier. In een dossier kunnen de termijnen anders lopen, bijvoorbeeld door uitstel, door hoger beroep of bij een bevel tot aanhouding bij verstek. Vraag de precieze datums aan de advocaat van de aangehouden persoon.
Stand van de informatie: 16 november 2026.
Juridische bijstand nodig?
Neem contact op voor een bespreking van uw dossier. Voor dringende strafzaken bel of WhatsApp: 24/7.