Hulpmiddelen
Strafniveaucalculator
Zet de straf uit een bijzondere wet om naar een strafniveau van het nieuwe Strafwetboek en zie meteen wat dat niveau betekent.
Het Strafwetboek van 29 februari 2024 is op 1 september 2026 in werking getreden. Het deelt alle misdrijven in acht strafniveaus in. Bijzondere strafwetten die nog met de oude terminologie werken, met opsluiting, hechtenis, gevangenisstraf of een geldboete met opdeciemen, moeten worden gelezen volgens de omzettingstabel van artikel 78 van dat wetboek. Deze tool doet die omzetting en toont wat eraan vasthangt: het plafond van de oude wet, de strafbare poging, de deelneming, de verzachtende omstandigheden, het bedrag van de geldboete, de verjaring en de procedurele drempels.
Indicatie: geen juridisch advies
Deze tool geeft een eerste indicatie op basis van de geconsolideerde wetteksten op Justel. Artikel 78 Sw. bevat een aantal punten waarover discussie mogelijk is; de tool signaleert ze, maar beslist ze niet. Toets het resultaat altijd aan de bijzondere wet zelf en aan de rechtspraak. Gebruik op eigen risico en geen garantie op nauwkeurigheid of volledigheid.
De tool leest de straffen eruit en vult de velden hieronder in. Nakijken blijft nodig.
Op wie wordt de straf toegepast?
Soort hoofdstraf in de oude wet
Zoals in de wet geschreven.
Zonder opdeciemen.
Bepaalt welke opdeciemen gelden.
Resultaat
Straf van niveau 1
Artikel 78, § 1, eerste lid, 8° Sw. — indien het maximum van de hoofdstraf bestaat uit acht dagen gevangenisstraf tot ten hoogste twaalf maanden gevangenisstraf, moet dit worden gelezen als een straf van niveau 1.
De gevolgen van de omzetting
- Plafond (art. 78, § 6 Sw.)
- 6 maanden gevangenisstraf
- Strafbare poging (art. 78, § 3 Sw.)
- Nee
- Strafbare deelneming (art. 78, § 4 Sw.)
- Nee
- Verzachtende omstandigheden (art. 78, § 5 Sw.)
- Uitgesloten
Geldboete
- Zoals in de wet geschreven
- € 26 – € 500
- Wettelijk kader (× 8)
- € 208 – € 4.000
- Na 2,5 opdeciemen (× 1,25)
- € 260 – € 5.000
Feiten na de inwerkingtreding van het Strafwetboek: het bedrag uit de bijzondere wet maal 8 (art. 78, § 1, tweede lid Sw.).
Straffen binnen niveau 1 — natuurlijke persoon
Geldboete
200 euro tot ten hoogste 20.000 euro
Art. 36 Sw., niveau 1, 1° juncto art. 52 Sw.
Werkstraf
20 uur tot ten hoogste 120 uur — enkel met instemming
Art. 36 Sw., niveau 1, 2° juncto art. 45 Sw.
Probatiestraf
6 maanden tot ten hoogste 12 maanden — enkel met instemming
Art. 36 Sw., niveau 1, 3° juncto art. 44 Sw.
Verbeurdverklaring
Met inbegrip van de verruimde verbeurdverklaring
Art. 36 Sw., niveau 1, 4° juncto art. 53-54 Sw.
Geldstraf op basis van het vermogensvoordeel
Maximaal het drievoud van het behaalde of verwachte voordeel
Art. 36 Sw., niveau 1, 5° juncto art. 55 Sw.
Veroordeling bij schuldigverklaring
Art. 36 Sw., niveau 1, 6° juncto art. 51 Sw.
Aandachtspunten
Ter infoDe poging is niet strafbaar
Voor misdrijven die via de onderdelen 6° tot 9° worden omgezet, is de poging niet strafbaar. Let op: dat hangt af van het toegepaste onderdeel, niet van het resulterende niveau. Een niveau 3 dat uit onderdeel 5° voortkomt, kent wel een strafbare poging; een niveau 3 uit onderdeel 6° niet.
Art. 78, § 3 Sw.
BelangrijkGeen strafbare deelneming
Artikel 19 Sw. (strafbare deelneming) is niet van toepassing, tenzij de bijzondere strafwet zelf hoofdstuk VII van boek I van het Strafwetboek van 8 juni 1867 van toepassing verklaart. Ga dat na in de bijzondere wet: zonder zo een bepaling kunnen mededaders en medeplichtigen niet worden vervolgd.
Art. 78, § 4 Sw.
Let opGeen verzachtende omstandigheden
Voor misdrijven die via de onderdelen 6° tot 9° worden omgezet, kunnen geen verzachtende omstandigheden worden aangenomen, tenzij de bijzondere strafwet artikel 85 van het Strafwetboek van 8 juni 1867 van toepassing verklaart.
Art. 78, § 5 Sw.
Let opHet oude maximum blijft het plafond
De rechter mag binnen het verkregen strafniveau geen zwaardere straf opleggen dan die van de bijzondere wet: 6 maanden gevangenisstraf. Het nieuwe niveau verruimt het keuzemenu aan straffen, maar niet het plafond.
Art. 78, § 6 Sw.
Let opOpdeciemen bovenop de vermenigvuldiging met acht
Sinds 1 september 2026 bedragen de opdeciemen 2,5, wat neerkomt op een factor 1,25 op het uitgesproken bedrag. Artikel 1, derde lid van de wet van 5 maart 1952 verwijst voor bijzondere wetten zonder strafniveau naar artikel 78, § 1, tweede lid Sw. Wordt die verwijzing gelezen als een aanvulling, dan komt het nominale bedrag uit op maal 10 — dezelfde factor als tussen 1 februari en 31 augustus 2026. Wordt zij gelezen als een uitzondering, dan blijft het bij maal 8. Neem hierover standpunt in.
Art. 1 wet 5 maart 1952, zoals gewijzigd bij wet van 16 maart 2026
Ingevoerd maximum: 6 maanden (180 dagen, berekend volgens art. 41, § 2 Sw.).
Officiële bronnen
- Wet van 29 februari 2024 tot invoering van boek I van het StrafwetboekAlgemeen deel: strafniveaus (art. 36 en 38), geldboete (art. 52), omzetting van bijzondere wetten (art. 78). BS 8 april 2024. In werking op 1 september 2026.
- Wet van 29 februari 2024 tot invoering van boek II van het StrafwetboekBijzonder deel: de misdrijven en hun strafniveau. BS 8 april 2024. In werking op 1 september 2026.
- Voorafgaande titel van het Wetboek van strafvorderingVerjaring van de strafvordering per strafniveau (art. 21 V.T.Sv.).
- Wetboek van strafvordering, eerste boekOnderzoeksdrempels per strafniveau (o.m. art. 32, 40, 46ter, 88bis, 90undecies, 113 en 114 Sv.).
- Wetboek van strafvordering, tweede boek, titel IIBevoegdheid van het hof van assisen (art. 216novies Sv.).
- Wet van 20 juli 1990 betreffende de voorlopige hechtenisDrempel voor het aanhoudingsbevel (art. 16, § 1).
- Wet van 5 maart 1952 betreffende de opdécimes op de strafrechtelijke geldboetenOpdeciemen en hun historiek. Sinds 1 september 2026: 2,5 opdeciemen, met een verwijzing naar art. 78, § 1, tweede lid Sw. voor bijzondere wetten zonder strafniveau.
Juridische bijstand nodig?
Neem contact op voor een bespreking van uw dossier. Voor dringende strafzaken bel of WhatsApp: 24/7.